Menu
Kolej na dobrą kolej - Podpisz petycję

Kujawsko-pomorskie: skorygowany plan transportowy nie tak zły jak się wielu wydaje

Zgodnie z zapisami uchwalonego w dniu 29 września 2014 r. planu transportowego do 2025 r. województwo kujawsko-pomorskie ma obecnie 7% udział transportu publicznego w  przewozach (tzw. modal split). W wyniku wdrożenia planu zrównoważonego rozwoju transportu publicznego ten udział za 11 lat  ma... jeszcze spaść, do 6%.

 

Tak niski udział komunikacji publicznej to zdecydowanie ostatnie miejsce w Europie. Ale czy rzeczywiście uchwalony plan jest słabym dokumentem i upoważnia do wyciągania tak pesymistycznych wniosków? W naszej opinii pesymizm autorów dokumentu przy uwzględnieniu szeregu korekt dokonanych na etapie konsultacji społecznych dokumentu jest nieaktualny. 

Plan transportowy zawiera kluczowe wnioski do realizacji i listę działań, które wprowadzane rozsądnie i w zgodzie z ogólnymi celami planu, mogą całkowicie odmienić obecny niewesoły obraz komunikacji publicznej w regionie. Uważamy, że wbrew ostrożności autorów planu wprowadzenie zaproponowanych w tym planie rozwiązań przy wykorzystaniu katalogu dobrych praktyk transportu regionalnego, gwarantuje znaczny wzrost udziału komunikacji publicznej w modal split z obecnych 7 do minimum 10-15%.

Na czym opieramy tak optymistyczny scenariusz? Jakie działania należy podjąć w zgodzie z zapisami uchwalonego planu transportowego, aby  znacząco zwiększyć udział  przewozów koleją i autobusami w regionie, znacznie powyżej progów przewidzianych w modelach ruchu?

 

Zmiany z konsultacji społecznych radykalnie zmieniły dokument

W toku konsultacji projektu planu transportowego ponad 100 podmiotów złożyło w sumie ponad 400 uwag. Wiele z nich zostało uwzględnionych. Z satysfakcją informujemy, że z naszych uwag zostały uwzględnione m.in. uwagi dotyczące niezgodności wcześniejszej wersji planu z zapisami Białej Księgi Transportu UE i wnioski o wprowadzenie wspólnego biletu na finansowany przez region transport publiczny.

Pierwsza zmiana zapewnia utrzymanie ruchu kolejowego na wszystkich obecnie eksploatowanych liniach.  Zmianie uległa także liczba  planowanych kursów, np. na odcinku Lipno – Toruń do 6 par w dobie przy obecnym poziomie 2 par, na odcinku Toruń – Włocławek do 16 par w dobie z obecnych 12, w BiT-City 25 par przy obecnej ofercie 16 par, zunifikowano liczbę pociągów na odcinku Bydgoszcz – Laskowice Pom. i Laskowice Pom. – Grudziądz do 12 i 13 par (obecnie 10 i 12, przy tylko dwóch kursach bezpośrednich Bydgoszcz – Grudziądz). Pozwala to oprzeć w przyszłości komunikację na trasie Grudziądz – Bydgoszcz kursującymi w szczycie co 60 minut, a poza co 120 minut pociągami bezpośrednimi, pokonującymi całą trasę w ok. 60 minut. A to  szybciej niż samochodem.  Obecnie jazda koleją wymaga zazwyczaj przesiadek i czasu nawet 2 razy dłuższego niż autem i dłuższego niż bezpośrednim autobusem.

Oferta 16 par na odcinku Włocławek – Toruń daje możliwość kursowania pociągów od godziny 5-tej do 20-tej co godzinę. Natomiast wspólny bilet z autobusami pozwala ofertę kolei regionalnej uzupełniać na wzór rozwiązań włoskich, fińskich czy szwedzkich, kursami autobusów w porach niższego zapotrzebowania na przewozy np. późnym wieczorem.

W efekcie zgłoszony m.in. przez CZT postulat eliminacji linii autobusowych równoległych do kolei wobec przyjęcia jednolitego systemu taryfowego na kolej i autobusy stracił na znaczeniu. W skorygowanym planie przy jednej taryfie biletowej oba te środki transportu mogą się wzajemnie uzupełniać z korzyścią dla mieszkańców i wielkości przewozów komunikacją publiczną.

Spoiwem systemu komunikacji jest wspólny bilet na pociągi i autobusy, zapisany jako element planu, którego wdrożenie pozostaje w gestii wojewódzkiego zarządu transportu.  Wprowadzone rozwiązanie jest wzorcowe i znajduje się w katalogu dobrych praktyk transport publicznego w Europie.  Dlatego jako wnioskujący o jego wprowadzenie na etapie konsultacji mamy nadzieję, że w praktyce zmiany związane z wprowadzeniem wspólnego biletu znacząco podniosą atrakcyjność komunikacji publicznej.  Stworzą bowiem łańcuch podróży  obecnie niedostępny dla mieszkańców regionu, który pozwala na jednym bilecie pokonać całą drogę od wyjścia z domu, dojścia na przystanek autobusowy, przesiadki na pociąg i ponownej przesiadki na autobus, dowożący do celu podróży.

Wprowadzenie tego typu działań w Austrii na początku XXI wieku zwiększyło udział komunikacji publicznej o kilkadziesiąt procent. Podobnym tropem poszły regiony w Czechach po 2005 r. Efekt identyczny. Dlatego teraz z większym optymizmem można spoglądać na przyszłość komunikacji publicznej w regionie.

Na sesji sejmiku, na której uchwalono plan transportowy, usłyszałem 3 opinie na temat  samochodu jako preferowanego i oczywistego wyboru środka transportu.  Tylko czy tak być musi nadal?  Poniżej pokażemy, że wcale nie.  Konieczne jest tylko wprowadzenie takiej oferty kolei i autobusów, która maksymalnie wykorzysta dostępne atuty tych środków transportu.

 

Mogilno –Toruń

Pierwsza trasa dotyczyła relacji dom-praca z Mogilna do Torunia. Czas jazdy autem przy nie odbiegającym od przeciętnej poziomie przestrzegania przepisów o ruchu drogowym to 70 minut. Wg jednej z licznych wyszukiwarek tras czas wynosi 75 minut. Pociąg między stacjami pokonuje tę trasę obecnie w ok. od 80 do 100 minut. Dojazd na stację kolejową samochodem to 3 minuty, przesiadka kolejne 3 minuty, czas jazdy pociągiem minimum 78 minut i przesiadka na autobus miejski w Toruniu 7-10 minut oraz czas jazdy autobusem 8 minut, łącznie 102 minuty i konieczność zakupu dwóch biletów.  Droga powrotna to czas jazdy już blisko 110 minut (z tego sam pociąg 81 minut). Nie dość, że podróż komunikacją publiczną trwa dłużej o godzinę niż autem, to jeszcze wymaga 2 przesiadek i dla np. 2 osób jest droższa niż jazda własnym samochodem (38 zł do 27 zł). 

Tak wygląda to dziś.  Transport publiczny oferuje praktycznie tylko jeden taki kurs w dobie z opisanym czasem jazdy, a nie połączenia np. 15 razy wg takiego samego schematu co godzinę. W efekcie przy tak małej liczbie połączeń ostateczna różnica w koszcie dojazdów wynosząc dla 2 osób 800 zł miesięcznie wobec 1134 zł za samochód nie może być zdyskontowana, gdyż transport publiczny nie zapewnia dojazdów i powrotów w różnych porach, w których obecnie się najczęściej pracuje (8-16, 7-19, 9-17, 10-19, 7:30-15:30 itp.).

Linia kolejowa na tej trasie jest obecnie modernizowana do 120 km/h (odcinek Jabłonowo – Toruń – Inowrocław). W przypadku wprowadzenia na linii taboru jadącego 120 km/h,  czas jazdy pociągiem Mogilno – Inowrocław – Toruń skróci się od 2015 r. do… 47 minut do Torunia Głównego  i 51 minut przy dojeździe do ścisłego centrum (dworzec Toruń Miasto). Przy koordynacji rozkładów jazdy, przebudowie stacji w Toruniu (obecnie przebijany tunel z dworca na przystanek autobusowy po stronie południowej stacji) czas przesiadki ulegnie skróceniu w Toruniu do 5 minut. Wówczas  łączny czas podróży komunikacją publiczną wyniesie już na jednym bilecie 58 minut (pociąg 47 minut, przesiadka 5 minut, dojazd autobusem z nowego przystanku 6 minut) + 6 minut na dojazd na stację w Mogilnie, a więc  o 6 minut krócej niż samochodem.  Przy korzystaniu tylko z pociągu i dojściu pieszym w Toruniu do centrum lub przesiadce na tramwaj czas dojazdu wynosi o kolejne kilka minut mniej. Przy czym uwzględniono tu już wszystkie elementy podróży od punktu A do punktu B, a nie tylko same czasy przejazdu pociągiem oraz autobusem.

A powyższe wyliczenia dotyczą pociągu osobowego, a nie ekspresu regionalnego, którego czas jazdy wyniesie o 4 minuty krócej.

Takie perspektywy tworzy nowy plan. Są one atrakcyjne, gdyż pozwalają dojechać do celu i szybciej, i taniej niż własnym autem.

W poniższej tabeli przedstawiamy projekt zintegrowanego rozkładu jazdy, który może zostać wprowadzony w zgodzie z uchwalonymi wymaganiami planu. Wg planu na odcinku Toruń – Inowrocław ma kursować 9 par pociągów. Z tego nie wynika jednak, że tylko tyle par połączeń będzie musiało kursować pomiędzy dworcami kolejowymi. Przyjęliśmy, że autobusy będą kursować w godzinach, w których pociąg nie kursuje. W efekcie pasażer otrzymuje o stałej końcówce minutowej z dworca PKP połączenie co godzinę od 4 rano do 22 wieczorem.  Z Torunia jest zaproponowana końcówka minut 50. Oczywiście autobus trasę Dworzec PKP w Toruniu- Dworzec PKP w Inowrocławiu pokonuje dłużej niż pociąg (55 minut w stosunku do 25-27 min. dla pociągu). Ale dla pasażera liczy się komplementarność oferty i jej szeroki zasięg.

Część pozostałych autobusów na tej trasie winna kursować przez dworce kolejowe (i oczywiście autobusowe). Reszta tak jak dotychczas powinna mieć relacje tylko między dworcami autobusowymi. 

Gdyby jednak układ linii komunikacyjnych pozostawiono bez zmian w stosunku do obecnego, to mimo wspólnego biletu zostałaby zachowana niespójność sieci transportu publicznego z rozdzielonymi, niekompatybilnymi podsystemami kolejowym i autobusowym.

Stąd istnieje potrzeba podejmowania działań w celu przygotowania zgodnego z przyjętym planem transportowym atrakcyjnego układu linii komunikacyjnych, który będzie zachęcał pasażerów do licznego korzystania.

Tabela 1. Przykład możliwego zintegrowanego  rozkładu jazdy pociągów i autobusów dla odcinka Toruń-Mogilno.

1a

1b

 

Tabela 2. Przykład możliwego uzupełniającego rozkładu jazdy autobusów dla odcinka Toruń – Inowrocław (kursy pomijające dworce kolejowe w Toruniu).

2a

2b

W planie transportowym dla 2025 przewidziano na odc.  Toruń – Mogilno 9 par pociągów i na odc. Toruń – Inowrocław 22 pary autobusów.  Powyższe tabele stanowią odzwierciedlenie zapisów planu w projekcie oferty dla pasażerów, której celem jest zapewnienie maksymalnie atrakcyjnej oferty. Na odc. Toruń – Inowrocław autobusy kursują w projekcie z dworca autobusowego 22 razy, z tego 10 jest zintegrowanego rozkładowo z pociągami a pozostałe 12 kursowałoby w połówkach godzinowych – w szczycie autobusy kursowałyby w odstępie ok. 25 minut po pociągu, tak aby oferta zapewniała maksymalną dostępność komunikacji publicznej. W takim przypadku autobusy nie dublują się z pociągami, a pasażer może wybierać między dwoma kursami w godzinie o różnych porach.

Sępólno Krajeńskie – Toruń

Inny przykład możliwości poprawienia konkurencyjności komunikacji publicznej dotyczy trasy Sępólno Krajeńskie – Toruń. Autem czas jazdy wynosi 100 minut. Trasa liczy ponad 117 km.  A transport publiczny oferuje czas jazdy jeszcze dłuższy (ok. 1h 45 min), ale tylko do Bydgoszczy, gdzie trasa wynosi niecałe 70 km.

Plan transportowy nie zakłada reaktywacji linii kolejowej Chojnice – Sępólno – Nakło. A działanie to mogłoby zapewnić dla relacji Sępólno – Toruń podobny czas jazdy jak autem (dwa pociągi z przesiadką w Nakle  –  łączny czas jazdy: 102 minuty). W efekcie możliwe do wykonania kroki w celu zapewnienia w zgodzie z planem atrakcyjnego czasu przejazdu powinny objąć stworzenie kategorii autobusów przyspieszonych (prędkości handlowe ponad 55 km/h, zamiast obecnych 38 km/h). Wówczas czas jazdy relacji Sępólno – Toruń z obecnego poziomu ok. 200 minut spadłby do 104 minut, a więc aż o połowę.

Wymaga to wprowadzenia z 9 par autobusów zapisanych w planie dla relacji Sepólno – Nakło 2/3 jako kursów przyspieszonych (np. co 2 godziny) z przystankami tylko Więcbork i Mrocza. Kursy winny zajeżdżać na dworzec kolejowy, gdzie po 5 minutach winien mieć odjazd bezpośredni pociąg przyspieszony do Torunia.

Przykład ten pokazuje, że nawet bez reaktywacji linii kolejowej jest możliwe stworzenie dla relacji międzypowiatowych połączenia komunikacją publiczną porównywalnego pod względem czasu jazdy do samochodowego. Wymaga to jednak stworzenia sieci rzeczywiście atrakcyjnych połączeń komunikacji publicznej, łączącej główne ośrodki regionu, a nie koncentrowanie oferty na obsłudze relacji wewnątrzpowiatowych. 

 

Grudziądz – Bydgoszcz

Kolejna analizowana relacja, gdzie obecnie transport publiczny nie jest atrakcyjny, to Grudziądz – Bydgoszcz. Trasę tę samochód pokonuje w godzinę i dwie minuty, a mikrobusy w 1h 40 minut.  Pociągi z przesiadką jadą jeszcze dłużej.

Trasa pociągu liczy tylko 74 km, a dla takich dystansów na kolei czas jazdy powinien wynosić ok. godziny.  I rzeczywiście, zważywszy na prędkości maksymalne na trasie od 2015 r. na odc. Grudziądz – Laskowice i Maksymilianowo – Bydgoszcz 100 km/h, a na odc. Laskowice – Maksymilianowo nawet 150 km/h oraz planowaną elektryfikację odc. Laskowice – Grudziądz pociąg powinien stać się za jakiś czas najszybszym środkiem transportu na trasie.  Ale aby to się stało muszą być spełnione dwa warunki:

  1. Pociągi Grudziądz – Bydgoszcz powinny kursować jako bezpośrednie
  2. Tabor do obsługi połączeń musi być dostosowany do prędkości maksymalnej 150 km/h i być obsługiwany trakcją elektryczną.

Tabor do obsługi tej relacji można zakupić z RPO okresu 2014-2020. Zgodnie z planem na tej trasie ma być docelowo 12 par pociągów i 21 par autobusów.

Poniżej przedstawiamy rozkład jazdy zintegrowanej oferty autobusowo-kolejowej, który obejmuje 12 par bezpośrednich pociągów Grudziądz – Bydgoszcz i 12 par autobusów w relacji Bydgoszcz dworzec PKP – Dworzec Autobusowy – Grudziądz.  Przy ww. parametrach czas jazdy pociągiem byłby krótszy niż samochodem i wyniósłby 53-60 minut. Przy uwzględnieniu kursów w szczycie co godzinę tworzy to atrakcyjną ofertę przewozową.

Przy powiązaniu pociągów na stacji Terespol Pomorski z autobusami do Świecia, uzyskujemy szybkie połączenie komunikacją publiczną ze Świecia do Bydgoszczy w czasie 43 minut, co jest znacznie szybszym wariantem od bezpośredniej trasy autobusowej. Stworzenie takiego szkieletu sieci komunikacyjnej gwarantuje konkurencyjny transport z Bydgoszczy do dwóch miast powiatowych – Świecia i Grudziądza. Czasy jazdy są zaś dużo krótsze niż przewidziane w planie transportowym. Np. Świecie – Bydgoszcz w 43 minuty zamiast przewidzianych 58, a Grudziądz – Bydgoszcz w 53 minuty zamiast 90 (zawarty w planie czas 67 minut to czas połączenia z Toruniem, też możliwym do skrócenia poniżej 60 minut). Wymaga to tylko obsługi linii taborem kolejowym dostosowanym do parametrów linii i stworzenia zintegrowanej oferty autobusowo-kolejowej.  Aby całość oferty na linii była atrakcyjna w przekroju doby, oferta winna być zintegrowana z wykorzystaniem dwóch środków transportu.

Do obsługi linii kolejowej potrzeba zakupu 5 pojazdów na 150-160 km/h o liczbie miejsc siedzących ok. 160-210. Taki projekt taborowy powinien zostać zrealizowany z wykorzystaniem środków UE w ramach RPO 2014-2020, równolegle do zaplanowanej  elektryfikacji linii Laskowice – Grudziądz.

Podobnie jak dla relacji Inowrocław – Toruń oferta z dworca PKP w Grudziądzu i Bydgoszczy byłaby dostępna praktycznie przez cały dzień równo co godzinę. Dla Bydgoszczy zaproponowano kursy zawsze minut 28 po pełnej godzinie od 5 do 22, z powrotem minut 32 od 4 do 20. Raz jest to kursujący co godzinę w szczycie lub co dwie poza szczytem pociąg, a raz autobus jadący o ok. 40 minut dłużej. Oba rodzaje połączeń zapewniają połączenia ze Świeciem.

Przedstawiony poniżej  projekt oferty przewozowej  w oparciu o wytyczne planu transportowego umożliwia stworzenie w jednej z głównych relacji wojewódzkich faktycznej, niezwykle atrakcyjnej alternatywy dla transportu indywidualnego .

Obecnie transport publiczny taką alternatywą nie jest. Zapisy nowego planu pozwalają ten niewesoły obraz zmienić. Pod warunkiem odpowiedniego zaplanowania połączeń, tak aby szybko i często łączyły główne ośrodki regionu.  Wymaga to jednak strategicznego planowania, organizowania oferty i zarządzania nią na etapie wdrażania zapisów planu.

 

Tabela 3. Projekt zintegrowanego  rozkładu jazdy pociągów i autobusów dla odcinka Grudziądz-Bydgoszcz.

3

 

Tabela 4. Projekt zintegrowanego  rozkładu jazdy pociągów i autobusów dla odcinka Bydgoszcz- Grudziądz.

4

 

Jeżeli chcesz aby pociągi w Kujawsko-Pomorskiem jeździły częściej, podpisz naszą petycję Kolej na dobrą kolej! Projekt Kolej na dobrą kolej>>> to propozycja uzdrowienia kolei pasażerskiej w 8 regionach (w tym w woj. kujawsko-pomorskim) i na 2 trasach międzywojewódzkich. Wejdź koniecznie i poprzyj te zmiany. Twój podpis jest bardzo ważny.

LOGO Kolej na kolej  

Ostatnio zmienianyczwartek, 03 grudzień 2015 16:50
Powrót na górę